Spacerownik londyński (3): Tu mieszka spokój

Parafia St. Pancras, mieszcząca się na obszarze londyńskiego Somers Town gdzie mieszkam, uważana jest za jedno z najstarszych miejsc kultu chrześcijańskiego na terenach Wielkiej Brytanii. Pomiędzy międzynarodowym dworcem kolejowym, stacją metra King’s Cross i ruchliwym węzłem komunikacyjnym Euston, znajdują się niepozorny kościółek, którego początków można podobno szukać w 314 roku oraz przyległy do niego cmentarz.

Kościół wielokrotnie popadał w ruinę, wielokrotnie go również odnawiano. Według zapisów z XIX wieku, podczas ówczesnej renowacji znaleziono w posadzce ceramiczne płytki z czasów rzymskich. Niewątpliwie, ten wyizolowany, położony na uboczu kościół ma bogatą historię – po reformacji XVI wieku stał się obiektem zainteresowania katolików, którzy poszukiwali ustronnego miejsca, gdzie mogliby spotykać się nie narażając na niebezpieczeństwo. Przyległy do kościoła cmentarz był jednym z dwóch tylko miejsc w Londynie, w którym katolicy mogli liczyć na legalny pochówek (i znajdował się tu m. in. grób najmłodszego spośród synów J. S. Bacha).

Stary kościół st. Pancras w Somers Town, Londyn, sierpień 2016
Stary kościół st. Pancras w Somers Town, Londyn, sierpień 2016

Odkryłam to miejsce nieco przypadkowo, szukając na mapie w sierpniu tego roku lokalizacji, w których… będę mogła spędzić czas z dala od ludzi. Ruchliwość i zgiełk to dwa główne problemy, które w Londynie odczuwam wyjątkowo dotkliwie. Cmentarz przyległy do starego kościoła jest największym w mojej okolicy terenem zielonym oprócz Regent’s Park. Dodatkowo – niezwykle pięknym.

Cmentarz przy starym kościele St. Pancras - sierpień 2016
Cmentarz przy starym kościele St. Pancras – sierpień 2016

Znajduje się tu wiele przepięknych, dojrzałych drzew. Trawa porasta teren w naturalny, nieskrępowany sposób, a na nagrobkach zieleni się bogaty i wilgotny mech. Nie zawsze jednak było tu tak spokojnie – w czasie, gdy konstruowano przebiegającą obok linię kolejową, cmentarz przeznaczono do likwidacji. Groby znanych literatów, polityków, ale i uchodźców z Francji (uciekających przed złem Rewolucji) nagle stały się niczym więcej, niż przeszkadzającymi w postępie prac problemami. Z ręki Thomasa Hardy’ego, którego większość z nas zna jedynie jako poetę (a który wówczas był uczniem architekta, chcącym wykazać się „inwencją”), część nagrobków stłoczono pod jednym z drzew rosnących na terenie cmentarza. Znajdują się tam do dziś, częściowo pokryte korzeniami rosnącej akacji – i stanowią przejmujący, tragiczny widok, dla mnie będący doskonałym przypomnieniem bezmyślności, z jaką czasem ulegamy ideom „rozwoju” oraz „postępu” za wszelką cenę. Dlaczego? Linii kolejowej finalnie i tak nie wybudowano w tym właśnie miejscu. „Drzewo Hardy’ego” jest demonicznym pomnikiem tamtych czasów, a pozostałe spośród najstarszych zachowanych grobów wciąż można obejrzeć w południowym końcu cmentarza, pod jego ogrodzeniem.

Drzewo Hardy'ego, cmentarz st. Pancras, sierpień 2016
Drzewo Hardy’ego, cmentarz st. Pancras, sierpień 2016
Drzewo Hardy'ego, sierpień 2016
Drzewo Hardy’ego, sierpień 2016

Przechadzając się centralną częścią cmentarza nie można nie zwrócić uwagi na zaprojektowany z niebywałą dbałością i klasą grobowiec-pomnik architekta Johna Soane i jego żony. Pierwszy raz od dawna tak bardzo zachwyciła mnie architektura detalu, delikatność konstrukcji, wysmakowana, subtelna, jakby naszkicowana w przestrzeni, którą zajmuje. Swego rodzaju tajemnicą Poliszynela, a w Londynie znaną anegdotą jest fakt, że mauzoleum to stało się inspiracją, z której sir Giles Gilbert Scott zaczerpnął przy tworzeniu projektu słynnej, czerwonej budki telefonicznej. Nie wierzycie? Spójrzcie na dach… ;)

Piękny grobowiec Johna Soane i jego żony, sierpień 2016...
Piękny grobowiec Johna Soane i jego żony, sierpień 2016…
Photo: Wiki https://en.wikipedia.org/wiki/Red_telephone_box
… oryginalne budki telefoniczne typu K2, zaprojektowane z inspiracji zabytkowym mauzoleum

Mam wrażenie, że Londyn nigdy nie przestanie mnie zadziwiać w ten specyficzny i najmniej oczekiwany sposób – pełen absurdu, a zarazem niepowtarzalny i uroczy.

Jeśli chcecie odwiedzić cmentarz i stary kościół st. Pancras, szukajcie ich pod adresem: St Pancras Old Church, Pancras Road, London NW1. Najbliższe stacje metra to King’s Cross i Euston.

Gosia Rybakowska